ISANG MAHIRAP NA KULI LANG AKO NA PINAKASALAN ANG 140-KILONG MATANDANG DALAGA NA ANAK

BAHAGI 2

“Diyos ko!”

Hindi ko napigilan ang mapasigaw nang tuluyang maalis ko ang kumot.

Hindi dahil sa laki ng katawan ni Isay. Hindi rin dahil sa anumang bagay na ikinahihiya niya.

Kundi dahil sa nakita ko sa ilalim nito.

Parehong may mahahabang peklat ang kaniyang mga hita at binti. May mga bahagi ng balat niyang tila sinunog at hindi na tuluyang gumaling. Sa kaniyang kanang binti ay may malaking peklat na umaabot hanggang tuhod. May mga benda rin sa ilang bahagi ng kaniyang katawan.

Napatakip ako sa bibig.

Napansin kong agad niyang hinila pabalik ang kumot.

“Huwag kang tumingin!” sigaw niya habang nangingilid ang luha. “Alam ko! Pangit ako! Alam kong kasuklam-suklam ang katawan ko!”

“Ma’am Isay…”

“Huwag mo akong tawaging ganyan! Asawa mo na ako ngayon!”

Napayuko ako.

“Pasensya na po. Nagulat lang ako.”

Napatawa siya nang mapait.

“Alam mo ba kung ilang beses kong naranasan iyan? Kapag nakikita ng mga tao ang mga peklat ko, ganyan din ang reaksyon nila. Minsan, mas malala pa. May mga tumatawa. May mga nagtatakip ng ilong na para bang may sakit akong nakahahawa.”

Hindi ako nakasagot.

Tumalikod siya at pinunasan ang kaniyang mga luha.

“Kung gusto mong umalis, hindi kita pipigilan. Nakuha mo na naman siguro ang gusto mo. Ang bahay, ang sasakyan, at ang mga apartment na ipinangako ni Papa.”

Parang may malamig na tubig na ibinuhos sa akin.

“Ano po ang ibig ninyong sabihin?”

“Akala mo ba hindi ko alam kung bakit mo ako pinakasalan?”

Tumingin siya sa akin.

“Dalawampu’t isang taong gulang ka. Bata, malakas, at may magandang kinabukasan pa sana. Bakit mo gugustuhing pakasalan ang isang babaeng tulad ko kung hindi dahil sa pera ng ama ko?”

Wala akong maisagot dahil totoo naman ang sinabi niya.

Tinanggap ko ang kasal dahil sa kahirapan.

Pero nang makita ko ang mga luha niya, bigla akong nakaramdam ng hiya.

“Ma’am Isay, hindi ko po kayo lolokohin. Totoo pong tinanggap ko ang alok ng inyong ama dahil gusto kong makaahon sa kahirapan. Pero hindi ibig sabihin na wala akong respeto sa inyo.”

Tahimik siyang nakinig.

“At hindi ko po kayo iiwan ngayong gabi dahil lang sa nakita ko ang inyong mga peklat.”

Napatingin siya sa akin.

“Talaga?”

Tumango ako.

“Pero kung maaari, gusto ko pong malaman kung ano ang nangyari sa inyo.”

Matagal siyang hindi nagsalita.

Pagkatapos ay dahan-dahan siyang huminga.

“Labingwalong taong gulang ako noon.”

Nagsimula siyang magkuwento.

Dalawampu’t pitong taon na ang nakalilipas, kasama niya ang kaniyang ina sa isang sasakyang pauwi mula sa Maynila. Nasangkot sila sa isang malubhang aksidente. Tumilapon ang sasakyan matapos bumangga sa isang malaking trak.

Nakaligtas si Isay, pero namatay ang kaniyang ina.

Hindi lang iyon.

Nasunog ang malaking bahagi ng kaniyang katawan nang magliyab ang sasakyan. Maraming operasyon ang pinagdaanan niya. Halos isang taon siyang hindi nakalakad nang maayos.

Mula noon, nagbago ang kaniyang buhay.

Dahil sa mga gamot, kakulangan sa paggalaw, at sunod-sunod na komplikasyon, unti-unting lumaki ang kaniyang timbang. Sinubukan niyang magpagamot, mag-ehersisyo, at magbawas ng pagkain, pero hindi naging madali ang lahat.

“Ang masakit,” pagpapatuloy niya, “hindi lang ang pagkawala ng nanay ko. Ang masakit ay noong bumalik ako sa normal na buhay, parang hindi na ako tao sa paningin ng iba.”

Napayuko siya.

“May mga lalaking lumalapit sa akin noon. Akala ko gusto nila ako. Pero kapag nalaman nilang may peklat ako at hindi ako katulad ng ibang babae, bigla silang nawawala.”

Huminto siya.

“At dahil tumatanda na ako, palagi akong pinipilit ni Papa na mag-asawa. Pero sino ba ang gugustuhing mapangasawa ang isang babaeng tulad ko?”

“Ma’am Isay…”

“Alam mo ba kung bakit pumayag akong pakasalan ka?”

Umiling ako.

“Dahil noong una kitang nakita sa construction site, nakita kong tinutulungan mo ang isang matandang manggagawa na buhatin ang mga sako ng semento. Hindi mo siya kilala, pero ginawa mo iyon kahit pagod ka na.”

Naalala ko ang araw na iyon.

“Akala ko mabait kang tao. Akala ko kahit papaano, hindi mo ako pagtatawanan.”

Tumingin siya sa akin.

“Pero nang malaman kong pumayag ka dahil sa bahay at pera, nawala ang pag-asa ko.”

Hindi ko alam kung ano ang sasabihin.

Sa gabing iyon, unang beses kong naisip na maaaring mas mahirap pala ang buhay ng isang mayaman kaysa sa buhay naming mahihirap.

Dahil kahit may pera si Isay, hindi niya mabili ang isang bagay na matagal na niyang hinahanap.

Ang tanggapin siya nang walang kondisyon.

Kinabukasan, maagang-maaga akong nagising.

Nakita kong nakaupo si Isay sa gilid ng kama habang inaayos ang kaniyang buhok.

“Good morning,” bati ko.

Hindi siya sumagot agad.

“May pasok ka ba sa construction site?” tanong niya.

“Sa ngayon, wala po. Bakit?”

“Kung gusto mo, puwede kang umalis. Sasabihin ko kay Papa na hindi tayo nagkasundo.”

Umiling ako.

“Hindi pa po ako aalis.”

“Pero hindi mo naman ako mahal.”

Napangiti ako nang bahagya.

“Siguro hindi pa. Pero paano ko kayo mamahalin kung hindi ko muna kayo kikilalanin?”

Napatigil siya.

“At saka, asawa na kita. Gusto kong subukan nating maging magkaibigan muna.”

Unang beses kong nakita ang isang tunay na ngiti sa kaniyang mukha.

Hindi nagtagal, dumating si Engr. Esteban Santos.

Kasama niya ang ilang dokumento at susi ng isang bagong sasakyan.

“Binabati ko kayo!” masigla niyang sabi. “Akin na ang mga papeles. Simula ngayon, ikaw na ang mamamahala sa mga apartment ko sa Quezon City.”

Inilapag niya ang mga dokumento sa mesa.

Ngunit hindi ko agad kinuha.

“Boss, may gusto po akong itanong.”

“Ano iyon?”

“Bakit ako ang pinili ninyong pakasalan ang anak ninyo?”

Biglang nawala ang ngiti niya.

“Anong klaseng tanong iyan?”

“Marami pong mas mayaman at mas may pinag-aralan kaysa sa akin. Bakit ako?”

Tahimik siyang tumingin sa akin.

Pagkatapos ay humarap siya kay Isay.

“Anak, puwede ba kaming mag-usap sandali?”

“Hindi, Papa. Gusto kong marinig din niya.”

Napabuntong-hininga si Esteban.

“May kasalanan ako sa anak ko,” mahina niyang sabi.

“Pagkatapos mamatay ng asawa ko, naging abala ako sa negosyo. Hindi ko napansin na unti-unti nang nawawala ang saya ni Isay. Akala ko sapat na ang ibigay ko sa kaniya ang lahat ng gusto niya.”

Tumingin siya sa anak.

“Pero nagkamali ako. Hindi pala pera ang kailangan niya.”

Nangingilid ang luha ni Isay.

“At nang sabihin kong gusto kong magkaroon siya ng asawa, tinanggihan niya ang lahat ng lalaking ipinakilala ko. Kaya nang makita kong may tiwala siya sa iyo, sinubukan kong gamitin ang kahirapan mo para mapapayag ka.”

Napatigil ako.

“Alam kong mali iyon,” dagdag niya. “Pero natakot akong tumanda siyang mag-isa.”

Biglang nagsalita si Isay.

“Papa, hindi mo kailangang bilhin ang pagmamahal ng isang tao para sa akin.”

Yumuko ang matanda.

“Alam ko, anak. Patawarin mo ako.”

Doon ko naintindihan ang lahat.

Ang kasal namin ay hindi simpleng alok ng trabaho.

Isa itong desperadong pagtatangka ng isang ama na makahanap ng taong mananatili sa tabi ng kaniyang anak.

Ngunit may mali sa paraang ginawa niya.

“Boss,” sabi ko, “tatanggapin ko po ang trabahong ipinangako ninyo. Pero may kondisyon ako.”

“Ano iyon?”

“Huwag ninyo pong gawing kapalit ng pagmamahal ni Isay ang pera ninyo. At huwag ninyo na rin akong pagbantaan na mananatili akong kuli habambuhay kung hindi ako papayag sa gusto ninyo.”

Matagal akong tinitigan ni Esteban.

Pagkatapos, tumango siya.

“Tama ka. Pasensya ka na.”

Lumipas ang mga buwan.

Hindi naging madali ang pagsasama namin.

May mga pagkakataong hindi kami nagkakaintindihan. May mga araw na ayaw lumabas ni Isay dahil nahihiya siya sa mga tingin ng ibang tao. May mga gabi rin na umiiyak siya dahil sa mga masasakit na salitang naririnig niya.

Pero hindi ko siya pinilit.

Sa halip, sinamahan ko siya sa mga checkup at naghanap kami ng mga doktor na tutulong sa kaniyang kalusugan.

Nalaman naming may mga kondisyong kailangang gamutin at bantayan. Unti-unti siyang nagkaroon ng tamang pangangalaga, pagkain, at ehersisyo ayon sa payo ng mga espesyalista.

Hindi namin ginawang sukatan ang timbang niya.

Ang mahalaga ay bumuti ang kaniyang kalusugan at maging masaya siya.

Minsan, isinama ko siya sa isang maliit na karinderya malapit sa aming apartment.

Nagtaka siya.

“Bakit dito tayo kakain? Hindi ba nakakahiya?”

“Bakit naman?”

“Baka pagtawanan ako ng mga tao.”

Umupo ako at ngumiti.

“Kung pagtatawanan ka nila, problema na nila iyon. Hindi natin kailangang ikulong ang sarili natin dahil sa opinyon ng ibang tao.”

Tahimik siyang umupo sa tabi ko.

Nang dumating ang pagkain, nakita kong masaya siyang kumakain.

Sa simpleng hapunan na iyon, mas marami akong natutunan tungkol sa kaniya kaysa sa lahat ng araw na magkasama kami sa malaking bahay.

Isang taon ang lumipas.

Isang gabi, habang nakaupo kami sa sala, biglang hinawakan ni Isay ang kamay ko.

“May itatanong ako.”

“Ano iyon?”

“Kung hindi ka binigyan ni Papa ng bahay, sasakyan, at mga apartment, papakasalan mo pa rin ba ako?”

Natigilan ako.

Hindi ko siya agad sinagot.

Dahil alam kong hindi iyon ang naging dahilan ng pagpayag ko noon.

“Kung babalik tayo sa araw na inalok ako ng Papa mo, baka hindi pa rin ako papayag agad. Mahirap ang buhay ko noon. Takot akong manatiling mahirap habang buhay.”

Napayuko siya.

“Pero ngayon,” pagpapatuloy ko, “kung may pagkakataon akong piliin ulit ang taong makakasama ko sa buhay, ikaw ang pipiliin ko.”

Napatingin siya sa akin.

“Sigurado ka?”

Hinawakan ko ang kamay niya.

“Oo. Hindi dahil sa pera ng Papa mo. Hindi dahil sa mga apartment. Kundi dahil nakilala ko ang babaeng nasa likod ng lahat ng iyon.”

Biglang tumulo ang luha niya.

“Akala ko habang buhay na akong hindi mamahalin.”

“Nagkamali ka.”

Yumakap siya sa akin.

At sa unang pagkakataon, naramdaman kong hindi na ako isang mahirap na kuli na nakipagkasundo para magkaroon ng magandang buhay.

Isa na akong asawang may tahanan.

Makalipas ang dalawang taon, nagkaroon kami ng isang simpleng selebrasyon sa aming bahay.

Naroon si Engr. Esteban, ang ilang manggagawa mula sa construction site, at mga kaibigan naming naging saksi sa pagbabago ng buhay namin.

Habang nagsasalita si Isay sa harap ng mga bisita, napansin kong nanginginig ang kaniyang mga kamay.

“Maraming salamat sa inyong lahat,” sabi niya. “Matagal kong inisip na ang halaga ng isang tao ay nasusukat sa ganda ng mukha, laki ng katawan, at dami ng perang mayroon siya.”

Huminto siya at tumingin sa akin.

“Pero itinuro sa akin ng asawa ko na hindi pala ganoon.”

Ngumiti siya habang pinupunasan ang kaniyang mga luha.

“May mga taong kayang tumingin sa mga peklat mo nang hindi ka hinuhusgahan. May mga taong hindi natatakot sa mga kahinaan mo. At may mga taong mananatili kahit wala kang maibigay sa kanila.”

Pagkatapos ng selebrasyon, lumapit sa akin si Esteban.

“Salamat,” sabi niya.

“Para saan po?”

“Dahil hindi mo lang pinakasalan ang anak ko. Tinulungan mo rin siyang maniwalang karapat-dapat siyang mahalin.”

Ngumiti ako.

“Boss, siya rin po ang tumulong sa akin.”

“Bakit naman?”

“Dahil bago ko siya nakilala, akala ko ang pinakamahalagang bagay sa mundo ay magkaroon ng maraming pera. Pero ngayon, alam ko nang mas mahalaga ang magkaroon ng taong uuwian mo.”

Nang gabing iyon, habang nakahiga kami sa kama, muling hinawakan ni Isay ang aking kamay.

“Naalala mo ba ang unang gabi natin bilang mag-asawa?” tanong niya.

“Oo naman.”

“Napapasigaw ka pa.”

Napatawa ako.

“Akala ko nga kung ano ang makikita ko.”

“At natakot ka ba?”

Tiningnan ko siya nang diretso sa mga mata.

“Oo. Natakot ako.”

Biglang nawala ang ngiti niya.

“Sa ano?”

“Natakot ako na baka hindi ko kayaning maging mabuting asawa sa iyo. Natakot akong masaktan ka dahil sa mga desisyon ko.”

Natahimik siya.

Pagkatapos ay ngumiti siya at isinandal ang ulo sa balikat ko.

“Pero hindi mo ako sinaktan.”

Hinaplos ko ang kaniyang buhok.

“At hindi ko na gagawin iyon.”

Muli kong hinila ang kumot para takpan kaming dalawa.

Sa pagkakataong iyon, wala nang takot, walang panghuhusga, at walang kasunduan sa pagitan namin.

May dalawang taong piniling manatili sa kabila ng kanilang mga kahinaan.

Dati, tinanggap ko si Isay dahil sa pangakong bahay, sasakyan, at magandang buhay.

Pero ngayon, alam ko na kung ano talaga ang pinakamalaking yaman na natanggap ko.

Hindi ang mga apartment, hindi ang pera, at hindi ang malaking bahay.

Kundi ang babaeng minsang kinatatakutan kong makita sa ilalim ng kumot, pero siya palang magiging dahilan kung bakit hindi ko na kailanman gugustuhing matulog nang mag-isa.

At kung may isang bagay akong gustong sabihin sa lahat, ito iyon:

Huwag mong husgahan ang isang tao sa kaniyang panlabas na anyo. Dahil minsan, ang taong pinagtatawanan ng mundo ang siyang may pinakamalaking pusong kayang magmahal sa iyo nang buong-buo.