Nakalimutan kong patayin ang kalan bago pumasok sa trabaho, kaya nag-U-turn agad ako sa gitna ng daan pauwi. Pero pagkabukas ko ng pinto, nanigas ako sa nakita ko sa aking harapan…/HXL
Sa siwang ng pinto, walang usok o apoy na tumambad sa kanya. Ang kalan sa kusina ay patay, tahimik ang kawali sa ibabaw nito. Pero sa gitna ng sala, nakatayo si Jun. Nakasuot pa rin ito ng pantalong pang-opisina pero nakahubad ang pang-itaas, basang-basa ng pawis ang likod habang may binubuksang malaking maleta sa ibabaw ng sofa. Sa paligid ng asawa, nagkalat ang mga papeles na hindi pamilyar kay Maria—makakapal na brown envelope, mga pasaporte na higit sa dalawa ang kulay ng pabalat, at bulto-bultong pera na nakabalot sa plastic ng grocery.
Hindi nakagalaw si Maria. Ang tunog lang ng sarili niyang susi na bahagyang tumama sa hamba ng pinto ang bumasag sa katahimikan.
Napalingon si Jun. Walang gulat sa mukha nito, kundi isang klase ng pagod na matagal nang kinikimkim. Hindi ito sumigaw o nagmamadaling itago ang mga gamit; dahan-dahan lang nitong ibinaba ang hawak na bundle ng dolyar bago huminga nang malalim.
“Akala ko nasa EDSA ka na,” mahinang sabi ni Jun, halos pabulong, na para bang matagal na niyang hinihintay ang eksenang ito.
Pumasok si Maria nang tuluyan, dahan-dahang isinara ang pinto sa likod niya nang hindi inaalis ang tingin sa mesa. Ang takot na masunog ang bahay ay napalitan ng kakaibang bigat sa dibdib. Sa loob ng pitong taon nilang pagsasama, kilala niya si Jun bilang tahimik na supplier ng construction materials—laging abala, laging may kausap sa telepono sa labas ng bakuran, ngunit regular na nag-uuwi ng panggastos. Ngayon, habang nakatitig siya sa apat na magkakaibang pasaporte na may pare-parehong mukha ng asawa pero magkakaibang pangalan, napagtanto niyang isang buong buhay pala ang hindi niya nasilip kailanman.
“Ano ‘to, Jun?” tanong ni Maria. Walang halong galit ang boses niya, kundi panginginig ng taong biglang nawalan ng hawakan sa sariling realidad.
Lumapit si Jun sa kanya, hindi para yakapin siya, kundi para tiyaking nakakandado ang pinto. Ipinaliwanag nito sa maikli at putol-putol na mga pangungusap ang sitwasyon: ang kumpanya, ang mga utang na hindi nabayaran sa mga taong hindi dumadaan sa bangko, at ang banta na kaninang madaling araw lang naging totoo. Hindi siya papasok sa trabaho ngayong araw; aalis siya ng bansa bago magtanghali gamit ang bagong pagkakakilanlan, bago pa may kumatok na iba sa gate na iyon.
“May labinlimang minuto ka para magdesisyon,” sabi ni Jun habang itinuturo ang isa pang maliit na bag sa sulok. “May ticket ka rin. O maiwan ka rito, tawagan mo ang pulis pagkaalis ko, at sabihin mong wala kang alam. Alinman sa dalawa, hindi na tayo babalik sa bahay na ‘to.”
Tumingin si Maria sa paligid ng sala—sa wedding picture nila sa dingding, sa plantsadong barong na nakasabit sa likod ng pinto, sa kalan sa kusina na naging dahilan kung bakit siya bumalik. Ang buong buhay na binuo niya sa loob ng pitong taon ay nakasandal lang pala sa isang marupok na ilusyon. Walang sunog na naganap sa kusina, ngunit ang tahanang iniwan niya kaninang umaga ay tuluyan nang natupok sa ibang paraan.
Huminga nang malalim si Maria, ibinaba ang kanyang bag sa tabi ng maleta ni Jun, at nagsimulang magligpit ng mga papeles nang walang imik.
