SIYAM NA BESES SA ISANG GABI… PERO NANG MAKITA NG MILYONARYO ANG DUGO SA KAMA, NANLAMIG SIYA… AT DOON

Sa loob ng tatlong linggong iyon, hindi minsan sinubukan ni Rafael na padalhan siya ng bulaklak.

Wala ring mamahaling bag.

Walang alahas.

Walang kahit anong bagay na parang gustong ipaalala sa kanya na napakaraming pera ng lalaking kausap niya.

Sa halip, alas-dos ng hapon isang Martes, nag-message ito:

“Anong kanta ang pinapakinggan mo kapag hindi maganda ang araw mo?”

Kinabukasan naman:

“Kung puwede mong itapon ang isang painting sa buong mundo, alin?”

Napatawa si Mara.

Sumagot siya.

At doon nagsimula ang kung anong mayroon sila.

Minsan, inaabot sila ng alas-dos ng madaling-araw sa pag-uusap tungkol sa mga librong pareho nilang ayaw. Minsan limang minuto lang. May pagkakataong dalawang araw hindi nagparamdam si Rafael at hindi rin siya nagtanong kung bakit.

Walang pilitan.

Walang pagpapanggap.

Iyon marahil ang dahilan kung bakit nang dumating ang mensahe isang linggo bago ang gabing iyon, halos isang oras niya iyong tinitigan.

“Samahan mo ako isang gabi. Walang pangako. Walang kasinungalingan. Kung ayaw mo, sabihin mo lang.”

Diretso.

Masyadong diretso.

Dapat sana ay tumanggi si Mara.

Ilang beses na niyang nai-type ang salitang “Hindi.”

Binura niya.

Isinulat ulit.

Binura na naman.

Hanggang sa napatingin siya sa lumang litrato ng kanyang ina na nakapatong sa tabi ng laptop.

Bigla niyang naalala ang sinabi nito noong nasa ospital pa.

“Anak, huwag mong gawing waiting room ang buong buhay mo.”

Noon, hindi niya gaanong naintindihan.

Ngayon…

marahil naiintindihan na niya nang kaunti.

Kaya sumagot siya.

“Sige.”

At ngayong nakatayo siya sa lobby ng Aurelia Residences habang pumapatak pa ang tubig mula sa laylayan ng kanyang coat, gusto niyang bawiin ang sagot na iyon.

Tinawagan ng receptionist ang penthouse.

Makalipas ang ilang segundo, ngumiti ito.

“Ma’am Mara, hinihintay na po kayo ni Mr. de Leon.”

Bumukas ang private elevator.

Pumasok siya.

Habang tumataas iyon, nakita niya ang sarili sa salamin.

Namumutla siya.

“Napakagaling,” bulong niya sa sarili. “Mukha kang pupunta sa job interview.”

Tumunog ang elevator.

Bumukas ang pinto.

At naroon si Rafael.

Nakasuot ito ng simpleng puting polo na nakatiklop hanggang siko at maitim na pantalon. Walang sapatos. Walang coat. Walang bakas ng lalaking madalas makita sa business magazines.

Tinitigan siya nito nang ilang segundo.

“Akala ko hindi ka darating.”

“Ganoon din ang akala ko.”

Napangiti si Rafael.

Hindi iyong malaking ngiti.

Iyong halos hindi mo mapapansin kung hindi ka nakatingin nang mabuti.

“Pumasok ka.”

Hindi agad naging romantiko ang gabi.

Sa katunayan, ang unang dalawampung minuto ay ginugol nila sa pagtatalo kung masarap ba talaga ang raisins sa cookies.

Galit na galit si Mara sa raisins.

Ipinagtanggol iyon ni Rafael na para bang nakasalalay roon ang dangal ng pamilya niya.

Natawa sila.

At unti-unting nawala ang kaba.

May wine sa mesa ngunit kaunti lang ang ininom ni Mara. Mas interesado siya sa napakalaking painting sa sala.

“Original?” tanong niya.

“Oo.”

“Magkano?”

“Mas mabuting huwag mong malaman.”

“Pangit.”

Napatigil si Rafael.

Pagkatapos ay tumawa nang malakas.

“Alam mo bang ikaw lang ang taong nakapasok dito at unang insulto ang ibinigay sa pinakamahal kong painting?”

“Hindi ko kasalanang mahal ang pangit.”

Doon siya muling tinitigan ni Rafael.

Mas matagal ngayon.

At sa pagkakataong iyon, hindi na nakakatawa ang katahimikan.

Lumapit ito nang kaunti.

Ngunit huminto.

“Mara.”

“Hmm?”

“May kailangan akong sabihin bago tayo gumawa ng anumang bagay na pagsisisihan natin bukas.”

Napataas ang kilay niya.

“Ang dramatic.”

“Seryoso ako.”

Nawala ang ngiti nito.

“Hindi ako naniniwala sa forever.”

Hindi sumagot si Mara.

Lumapit si Rafael sa bintana.

Sa labas, nilalamon ng ulan ang mga ilaw ng BGC.

“May asawa ako noon,” sabi nito. “Tatlong taon.”

Hindi iyon alam ni Mara.

“Anong nangyari?”

“Iniwan niya ako para sa best friend ko.”

Tahimik.

“Aray.”

“Medyo.”

“Medyo?”

“Okay. Sobra.”

Napangiti nang mapait si Rafael.

“Simula noon, ayoko nang mangako ng mga bagay na hindi ko sigurado kung kaya kong ibigay. Kaya kung inaasahan mong pagkatapos ng gabing ito ay magiging ibang tao ako—”

“Hindi.”

Napalingon ito.

“Hindi ako pumunta rito para baguhin ka.”

May ilang segundong walang nagsalita.

Pagkatapos ay tumango si Rafael.

At nang muli itong lumapit, hinayaan ni Mara ang sarili niyang huwag mag-isip nang napakarami.

Hindi niya kailangang patunayan ang kahit ano.

Hindi rin siya kailangang maging ibang babae.

Ang gabing iyon ay naging kakaiba, magulo, puno ng tawanan, mga sandaling biglang seryoso, pagkatapos ay tatawa na naman sila dahil may mababanggang baso o maling kantang biglang tutugtog.

At sa isang punto, nagbiro si Rafael:

“Bibigyan kita ng siyam na dahilan para hindi mo makalimutan ang gabing ito.”

“Ang yabang mo.”

“Challenge ba iyan?”

“Observation.”

Ang sumunod na mga oras ay nanatili sa pagitan nilang dalawa.

Walang kailangang bilangin.

Walang kailangang ipaliwanag.

Ngunit bago sumikat ang araw, pareho nilang alam na may nabago.

At iyon ang bahaging hindi kasama sa plano.

Naunang nagising si Rafael.

Tahimik na ang bagyo.

Mapusyaw na kulay abo ang langit sa labas at halos walang sasakyan sa mga kalsada sa ibaba.

Natutulog pa si Mara.

Nakaharap ito sa kabilang panig, magulo ang buhok at mahigpit na yakap ang isang unan.

Napangiti si Rafael nang hindi niya namamalayan.

Pagkatapos ay agad na nawala ang ngiti niya.

Ano ba iyon?

Hindi siya ganito.

Hindi siya iyong lalaking nakatingin sa natutulog na babae na parang eksena sa pelikula.

Tumayo siya.

Kape.

Kailangan niya ng kape.

Iyon ang normal.

Iyon ang ligtas.

Nasa kusina siya nang makarinig ng mahinang tunog mula sa kwarto.

Noong una, akala niya umuubo lamang si Mara.

Pagkatapos ay narinig niya ulit.

Hikbi.

Mabilis siyang bumalik.

Nakaupo si Mara sa gilid ng kama.

Yakap ang kanyang mga tuhod.

Namumula ang mga mata.

“Mara?”

Hindi ito tumingin.

Saka napansin ni Rafael ang puting kumot.

May bahid ng dugo.

Nanigas siya.

“Mara…”

“Okay lang ako.”

Hindi iyon tunog ng taong okay.

Lumapit siya ngunit hindi agad hinawakan ang babae.

“Nasaktan ba kita?”

Umiling si Mara.

“Sabihin mo sa akin ang totoo.”

“Hindi mo ako sinaktan.”

“Kung ganoon, bakit—”

Naputol ang tanong niya.

May kung anong pumasok sa isip niya.

Ang sobrang kaba ni Mara kagabi.

Ang ilang beses nitong pag-aatubili.

Ang paraan nitong nagtatanong tungkol sa mga bagay na para bang unang beses niyang naririnig ang mga iyon.

At ngayon…

“Mara.”

Tahimik ito.

“First time mo ba?”

Dahan-dahan siyang tumingin sa lalaki.

Hindi sumagot.

Hindi na kailangan.

Parang may malamig na tubig na ibinuhos sa buong katawan ni Rafael.

“Bakit hindi mo sinabi sa akin?”

May sakit sa boses nito.

Hindi galit.

Mas malala.

Guilt.

“Dahil alam kong magiging ganyan ka.”

“Paano?”

“Parang may ginawa kang krimen.”

“Mara, dapat sinabi mo.”

“Bakit?”

“Dahil sana—”

Tumigil siya.

“Dahil sana ano?”

Hindi makasagot si Rafael.

Mas magiging maingat?

Hindi na niya itutuloy?

Ituturing niya itong babasagin?

Lahat ng sagot ay mali.

Mara ang unang nagsalita.

“Desisyon ko iyon.”

“Mara—”

“Rafael, tingnan mo ako.”

Tumingin siya.

“Hindi mo ako niloko. Hindi mo ako pinilit. Hindi mo ako pinangakuan. Alam ko kung bakit ako pumunta rito.”

“Pero umiiyak ka.”

Doon napatawa nang mahina si Mara kahit may luha pa.

“Hindi lahat ng luha ibig sabihin nagsisisi.”

Hindi iyon inaasahan ni Rafael.

“Kung gayon, bakit ka umiiyak?”

Matagal bago sumagot si Mara.

“Naalala ko lang si Mama.”

Napakunot ang noo niya.

“Ang mama mo?”

Tumango siya.

“Bago siya namatay, lagi niyang sinasabi na masyado akong takot mabuhay. Akala ko galit ako sa kanya kapag sinasabi niya iyon. Ngayon naiintindihan ko na.”

Tahimik si Rafael.

“Hindi dahil dito mismo,” dagdag ni Mara. “Kundi dahil sa unang pagkakataon pagkatapos ng maraming taon, gumawa ako ng desisyon dahil gusto ko. Hindi dahil kailangan. Hindi dahil may umaasa sa akin.”

Huminga siya nang malalim.

“At nakakatakot pala iyon.”

Umupo si Rafael sa sahig sa harap niya.

Hindi sa kama.

Sa sahig.

Isang multimillionaire na may penthouse, tatlong sasakyan at painting na ayaw ni Mara, nakaupo ngayon sa malamig na sahig na parang batang pinagalitan.

Napatingin si Mara sa kanya.

“Anong ginagawa mo?”

“Hindi ko alam.”

Napatawa siya.

At iyon ang unang pagkakataong natawa rin si Rafael.

Pero ilang segundo lamang.

Pagkatapos ay seryoso itong tumingin sa kanya.

“May masakit ba?”

“Kaunti.”

“Doctor.”

“Ano?”

“Tatawag ako.”

“Rafael, huwag—”

Tumayo na ito.

“Hindi ako makikipagtalo.”

“Hindi kailangan.”

“Mara.”

“Normal lang—”

“Mara.”

“Fine.”

Isang oras makalipas, dumating ang isang babaeng doktor na matagal nang kilala ng pamilya de Leon.

Matapos siyang matingnan nang pribado, tiniyak nitong walang seryosong problema ngunit kailangan niyang magpahinga at magpatingin ulit kung magpatuloy o lumala ang pagdurugo o pananakit.

Nang makalabas ang doktor, halos hindi makatingin si Rafael dito.

“Okay siya?”

“Okay siya.”

“Sigurado?”

Tinaasan siya ng kilay ng doktor.

“Rafael, doktor ako. Hindi manghuhula.”

“Sorry.”

“Mag-almusal kayo.”

“Ano?”

“Pareho kayong mukhang hindi pa kumakain.”

At umalis ito.

Nang bumalik si Rafael sa kwarto, bihis na si Mara.

“Uuwi na ako.”

Napahinto siya.

“Bakit?”

“Kasi umaga na.”

“Maaari kang manatili.”

“Akala ko walang pangako.”

Tumama iyon.

Hindi malakas.

Pero eksakto.

Tumango si Rafael.

“Okay.”

Inihatid niya si Mara hanggang lobby.

Walang halik.

Walang dramatic goodbye.

Bago sumakay ng taxi, lumingon lamang si Mara.

“Salamat sa kape na hindi ko nainom.”

At umalis.

Tatlong araw silang hindi nag-usap.

Si Mara ang unang nag-message.

“Buhay pa ako.”

Sumagot agad si Rafael.

“Good.”

Pagkatapos:

“Masakit pa?”

“Konti.”

“Doctor?”

“Rafael.”

“Tanong lang.”

“Okay na ako.”

Hindi na siya sumagot.

Akala ni Mara tapos na iyon.

Kakaiba, pero tapos.

Bumalik siya sa trabaho.

May logo siyang kailangang tapusin para sa isang café sa Quezon City. May dalawang kliyenteng hindi marunong magdesisyon kung blue o green ang gusto nila. May overdue na Meralco bill.

Normal na buhay.

Hanggang isang linggo pagkatapos ng gabing iyon.

Nasa supermarket siya nang biglang umikot ang paningin niya.

Napahawak siya sa cart.

“Miss, okay lang po kayo?”

Isang matandang babae ang lumapit.

“Opo. Hindi lang siguro ako nakakain.”

Bumili siya ng juice.

Umupo.

Lumipas din.

Hindi niya iyon pinansin.

Dalawang araw pagkatapos noon, nangyari ulit.

Pagkatapos ay nagsimula siyang madaling mapagod.

Naisip niya ang trabaho.

Stress.

Kulang sa tulog.

Hanggang sa isang umaga, habang nagsisipilyo, bigla siyang napatigil.

May naalala siya.

Hindi.

Imposible.

Binuksan niya ang calendar sa cellphone.

Binilang.

Muli.

At muli.

“Hindi…”

Bumili siya ng test sa pharmacy.

Negatibo.

Napahinga siya nang maluwag.

Ngunit kinabukasan, nahilo na naman siya.

Doon siya nagpunta sa clinic.

Blood test.

Ilang routine examination.

At isang ultrasound dahil may napansin ang doktor na hindi nito nagustuhan.

Hindi pagbubuntis.

Iba.

Tahimik na tinitigan ng doktor ang monitor.

Masyadong matagal.

Napansin iyon ni Mara.

“Doc?”

Hindi sumagot agad ang babae.

“May nakita kaming mass malapit sa iyong ovary.”

Parang humina ang tunog ng buong silid.

“Ano pong ibig sabihin?”

“Kailangan nating magsagawa ng karagdagang tests. Huwag muna tayong mag-conclude.”

Ngunit may isang salitang ayaw sabihin ng doktor.

At narinig iyon ni Mara kahit hindi binigkas.

Tumor.

Hindi niya sinabi kay Rafael.

Hindi niya sinabi kahit kanino.

Sa loob ng dalawang linggo, nagpunta siya sa mga pagsusuri nang mag-isa.

Hanggang sa isang hapon, habang naghihintay siya sa St. Luke’s Global City para sa resulta, may isang lalaking biglang umupo sa tabi niya.

Naamoy niya muna ang pabango.

Saka siya napalingon.

Rafael.

Nakatitig sa kanya.

Galit.

At takot.

“Anong ginagawa mo rito?”

“Mas magandang tanong,” sagot nito, “anong ginagawa mo rito?”

Hindi makapagsalita si Mara.

“Nakita kita mula sa parking.”

“Routine checkup.”

“Mara.”

“Routine.”

Itinaas nito ang hawak niyang papel na nahulog pala mula sa bag niya.

Gynecologic Oncology.

Namutla siya.

“Bigay mo.”

Iniabot nito agad.

Hindi binasa.

Iyon ang ikinagulat niya.

“Hindi mo tiningnan?”

“Hindi akin.”

“Pero—”

“Hindi akin,” ulit nito.

At sa simpleng pangungusap na iyon, may kung anong nabasag sa loob ni Mara.

Umiyak siya.

Doon mismo.

Sa malamig na waiting area.

Hindi siya tinanong ni Rafael kung bakit.

Hindi siya niyakap agad.

Umupo lang ito.

Naghintay.

Pagkatapos ng ilang minuto, si Mara mismo ang humawak sa kamay niya.

“May nakita silang bukol.”

Nanigas ang mga daliri nito.

“Cancer?”

“Hindi pa nila alam.”

Tumango si Rafael.

“Okay.”

“Okay?”

“Hindi ibig sabihin okay ang sitwasyon. Ibig sabihin nandito ako.”

“Hindi mo kailangan.”

“Alam ko.”

“Wala tayong pangako.”

“Alam ko rin.”

“Then why?”

Doon siya tiningnan ni Rafael.

At sa unang pagkakataon mula nang makilala niya ito, walang sarkasmo sa mukha ng lalaki.

“Hindi ko alam.”

Napailing si Mara.

“Napakahina mong sumagot para sa isang tech founder.”

“Hindi lahat naaayos ng spreadsheet.”

Napatawa siya habang umiiyak.

Maya-maya, tinawag ang pangalan niya.

Tumayo si Mara.

Tumayo rin si Rafael.

“Hindi ka kasama.”

“Okay.”

Umupo ito ulit.

Hindi nagpumilit.

Pagkatapos ng halos apatnapung minuto, lumabas si Mara.

Nandoon pa rin siya.

“Benign,” sabi ni Mara.

Hindi gumalaw si Rafael.

“Benign?”

Tumango siya.

“Benign.”

Doon lamang napayuko ang lalaki.

Tinakpan nito ng dalawang kamay ang mukha.

At narinig ni Mara ang isang tunog na hindi niya inaasahang maririnig mula rito.

Humihikbi si Rafael.

Hindi malakas.

Hindi theatrical.

Parang pinipigilan.

Umupo si Mara sa tabi niya.

“Uy.”

“Shut up.”

“Umiiyak ka?”

“Hindi.”

“Kitang-kita.”

“May allergy ako.”

“Sa hospital?”

“Oo.”

“Specific.”

Doon natawa si Rafael.

At umiyak pa nang kaunti.

Kailangan pa ring operahan si Mara.

Hindi emergency, ngunit inirekomenda ng doktor na alisin ang mass dahil sa laki nito at posibilidad na magdulot ng komplikasyon.

Sa araw ng operasyon, alas-singko pa lamang ng umaga ay nasa ospital na si Rafael.

May dalang kape.

Para sa sarili niya.

Dahil bawal kumain at uminom si Mara.

“Napakabait mo,” sabi niya.

“Hindi ko naisip.”

“Sinungaling.”

“Fine. Gusto kitang inisin para hindi ka kabahan.”

Gumana.

Nang dalhin na siya papasok, hinawakan ni Mara ang kamay nito.

“Rafael.”

“Hmm?”

“Kapag may nangyari—”

“Huwag.”

“Makinig ka.”

“Hindi.”

“Rafael.”

Tumingin ito sa kanya.

“Kapag may mangyari, nasa apartment ko ang sketchbook ni Mama. Huwag mong ipatapon.”

Napahigpit ang panga nito.

“Hindi ko kukunin ang sketchbook.”

“Bakit?”

“Dahil ikaw ang uuwi para kunin iyon.”

Simple.

Walang speech.

At sa kakaibang dahilan, iyon ang pinaniwalaan ni Mara.

Nagising siya ilang oras pagkatapos.

Masakit ang tiyan.

Tuyo ang bibig.

Malabo ang paningin.

May isang kamay na nakahawak sa kanya.

“Ma?”

Lumapit ang mukha.

Hindi ang kanyang ina.

Si Rafael.

“Sorry,” bulong ni Mara.

“Grabe. Na-demote ako.”

Napangiti siya.

Pagkatapos ay nakatulog ulit.

Lumipas ang mga buwan.

Hindi sila naging magkasintahan agad.

Iyon ang nakakatawa.

Matapos ang lahat ng nangyari, hindi pa rin nila alam kung ano sila.

May toothbrush si Mara sa penthouse.

May drawer si Rafael sa apartment niya.

Pero kapag tinatanong sila ng mga kaibigan—

“Friends.”

Pareho nilang sagot.

Walang naniniwala.

Minsan, alas-onse ng gabi, nagluluto sila ng instant pancit canton dahil nasunog ni Rafael ang pasta.

Bigla itong nagsalita.

“Hindi ko naibenta ang painting.”

“Sayang.”

“Dahil sinabi mong pangit.”

“Correct decision.”

“Tingnan mo muna.”

Dinala siya nito sa sala.

Wala na ang dating abstract painting.

Sa lugar nito ay may isang bagong artwork.

Napatigil si Mara.

Sketch iyon ng isang babae at ng kanyang ina.

Ang original drawing mula sa lumang sketchbook ng mama niya ay maliit lamang, halos kupas na.

Ngunit pina-restore iyon ni Rafael at ginawang malaking framed print.

Hindi makapagsalita si Mara.

“Paano mo—”

“May picture ka niyan sa Instagram noong 2021.”

“Stalker.”

“Research.”

Lumapit siya sa painting.

Sa ibabang bahagi, naroon pa rin ang sulat-kamay ng kanyang ina:

Huwag mong gawing waiting room ang buong buhay mo.

Napakagat si Mara sa labi.

“Rafael.”

“Hmm?”

“May problema tayo.”

“Ano?”

“Mahal na yata kita.”

Hindi agad sumagot ang lalaki.

At doon siya kinabahan.

Napalingon siya.

Nakatayo lamang si Rafael.

Maputla.

“Okay,” sabi ni Mara. “Forget it.”

Tumalikod siya.

Hinawakan nito ang kamay niya.

“Mara.”

“Ano?”

“Takot ako.”

Hindi iyon ang sagot na inaasahan niya.

“Sa akin?”

“Sa posibilidad na mawala ka.”

Tumahimik siya.

“Mas madali noong wala akong pakialam sa mga tao,” patuloy ni Rafael. “Akala ko kapag wala kang pinapangakuan, wala ring makakasakit sa iyo.”

“Gumana?”

“Hindi.”

Napangiti siya nang kaunti.

“Hindi talaga.”

Hinawakan ni Mara ang kamay niya.

“Hindi kita hihingan ng forever.”

“Bakit?”

“Dahil walang makakapangako noon.”

Tumingin siya sa painting ng kanyang ina.

“Pero puwede mong ipangako ang bukas.”

Napaisip si Rafael.

“Bukas?”

“Bukas.”

“At pagkatapos?”

“Kapag dumating ang bukas, tingnan natin kung gusto pa natin ng isa pang bukas.”

Ngumiti ito.

“Iyon ang pinakamasamang romantic proposal na narinig ko.”

“Hindi proposal iyon.”

“Good.”

“Bakit good?”

“Dahil may sarili akong proposal.”

Napaatras si Mara.

“Hoy. Huwag kang luluhod.”

“Hindi ako luluhod.”

“Good.”

Lumapit ito.

“Move in with me.”

“Hindi.”

Napakurap si Rafael.

“Ang bilis.”

“Pangit ang painting taste mo.”

“Tinanggal ko na.”

“At masyadong mataas ang building.”

“Mara.”

“At wala kang maayos na rice cooker.”

“Mara.”

Napatawa siya.

“Sige.”

“Talaga?”

“Pero bibili tayo ng rice cooker.”

“Deal.”

Isang taon ang lumipas.

Malusog si Mara.

Walang bumalik na mass.

Lumaki rin ang freelance business niya hanggang sa kumuha siya ng dalawang designer at isang assistant.

Tumigil siyang tumanggap ng mga kliyenteng tumatawag alas-dos ng madaling-araw para lang itanong kung puwedeng “mas red nang kaunti” ang logo.

Natuto rin si Rafael ng ilang mahahalagang bagay.

Una, hindi lahat ng problema ay kailangang solusyunan gamit ang pera.

Pangalawa, hindi puwedeng ilagay ang metal sa microwave.

Pangatlo, kapag sinabi ni Mara na “okay lang ako” habang tahimik na naghuhugas ng pinggan, malaki ang posibilidad na hindi talaga okay ang lahat.

At pang-apat—

hindi pala siya takot sa pag-ibig.

Takot siya sa pagkawala.

Magkaiba iyon.

Isang Linggo ng umaga, bumalik sila sa gallery sa Makati kung saan sila unang nagkita.

Walang event.

Tahimik.

May bagong exhibition.

Naglalakad si Mara sa harap ng isang painting nang mapansin niyang nawala si Rafael sa tabi niya.

“Raf?”

Walang sagot.

Paglingon niya, naroon ito ilang metro sa likuran.

Hindi nakaluhod.

Nakatayo lamang.

May maliit na kahon sa kamay.

Napapikit si Mara.

“Sinabi kong huwag kang gagawa ng eksena.”

“Hindi ako nakaluhod.”

“May singsing ka.”

“Technically, hindi iyon eksena.”

May dalawang tao sa kabilang dulo ng gallery na napatingin.

“Rafael.”

“Okay, bilisan natin.”

Natawa siya.

Huminga nang malalim ang lalaki.

At biglang nawala ang lahat ng inihanda nitong salita.

Halata.

“May speech ka dapat, ano?”

“Oo.”

“Nakalimutan mo?”

“Lahat.”

Mas lalo siyang natawa.

Napakamot si Rafael sa batok.

“Ang point ay…”

Tumigil ito.

“Dati, sinabi kong hindi ako naniniwala sa forever.”

Tahimik si Mara.

“Mali ako.”

Lumambot ang mukha niya.

“Hindi dahil sigurado akong may forever. Hindi ko pa rin alam iyon. Walang nakakaalam.”

Lumapit si Rafael.

“Pero alam kong gusto kong piliin ka sa bawat bukas na ibibigay sa akin.”

Namasa ang mga mata ni Mara.

“Hindi fair.”

“Bakit?”

“Maganda iyon.”

“Salamat. Biglaan.”

“Mas nakakainis.”

Binuksan nito ang kahon.

“Mara Villanueva, puwede ba kitang piliin bukas?”

Tumingin siya sa singsing.

Pagkatapos sa lalaki.

“Bukas lang?”

“Start tayo roon.”

Tumawa siyang umiiyak.

“Oo.”

“Sa kasal?”

“Sa bukas.”

“Same thing.”

“Hindi.”

“Sige na.”

“Oo, Rafael.”

Isinuot nito ang singsing.

At saka lamang siya niyakap.

Walang palakpakan.

Walang violin.

Walang photographer na nakatago.

May guard lamang sa kabilang bahagi ng gallery na kunwari hindi nakatingin.

Mas gusto iyon ni Mara.

Ikinasal sila makalipas ang walong buwan sa Tagaytay.

Maliit lamang ang seremonya.

Pamilya.

Malalapit na kaibigan.

At isang bakanteng upuan sa unang hanay.

May maliit na puting bulaklak sa ibabaw nito.

Para sa ina ni Mara.

Bago magsimula ang seremonya, tumayo si Mara sa harap ng upuan.

Hinaplos niya ang lumang sketchbook na hawak niya.

“Ma,” bulong niya, “hindi na ako naghihintay.”

Mula sa likuran ay narinig niya si Rafael.

“Mara?”

“Sandali.”

Hindi ito lumapit.

Hindi siya minadali.

Iyon marahil ang pinakamalaking pagbabago sa kanilang dalawa.

Marunong na silang maghintay kapag kailangan.

At marunong nang humakbang kapag oras na.

Pagharap ni Mara sa altar, nakita niya si Rafael.

Nakangiti.

Kinakabahan.

At oo, umiiyak na naman.

Paglapit niya, bumulong siya:

“Allergy?”

“Tagaytay pollen.”

“Of course.”

Makalipas ang dalawang taon, isang madaling-araw, nagising si Rafael dahil may humihila sa kumot.

“Mara?”

“Gising.”

“Anong oras?”

“Alas-kuwatro.”

“May sunog?”

“Wala.”

“Magnanakaw?”

“Wala.”

“Then good night.”

Hinila niya ulit ang kumot.

“Rafael.”

May kakaiba sa boses nito.

Dumilat siya.

Nakatayo si Mara sa tabi ng kama.

May hawak na maliit na bagay.

“Anong—”

Hindi niya natapos.

Nakita niya.

Dalawang guhit.

Umupo siya.

“Mara…”

Tumango ito.

Ngunit hindi nakangiti.

Nanginginig ang kamay niya.

“Tatlong beses kong ginawa.”

Hindi gumalaw si Rafael.

“Positive lahat.”

Napahawak si Mara sa bibig.

“Takot ako.”

Bumaba agad si Rafael sa kama.

Hindi niya sinabi ang karaniwang sinasabi ng mga tao.

Hindi niya sinabing huwag matakot.

Hindi niya sinabing magiging maayos ang lahat.

Dahil pareho nilang alam na walang taong makakapangako noon.

Hinawakan lamang niya ang magkabilang kamay ni Mara.

“Ako rin.”

Napatingin ito sa kanya.

“Talaga?”

“Sobra.”

At iyon ang eksaktong sagot na kailangan niya.

Natawa si Mara sa gitna ng luha.

“Ang pangit mong mang-comfort.”

“Consistent ako.”

“Anong gagawin natin?”

Tumingin si Rafael sa pregnancy test.

Pagkatapos sa asawa niya.

“Bukas.”

“Ano?”

“Piliin muna natin ang bukas.”

Doon siya tuluyang napaiyak.

At niyakap siya ni Rafael.

Makalipas ang walong buwan, isinilang ang anak nilang babae.

Pinangalanan nila itong Elena.

Pangalan ng ina ni Mara.

Sa unang gabi nila sa ospital, halos hindi natulog si Rafael.

Bawat maliit na tunog ng sanggol ay bumabangon siya.

“Huminga ba siya?”

“Rafael, oo.”

“Parang hindi.”

“Humihilik nga.”

“Newborns don’t—”

“Matulog ka.”

Pagkatapos ng limang minuto:

“Mara.”

“Ano na naman?”

“Gumalaw siya.”

“Baby siya.”

“Okay.”

Tatlong minuto.

“Mara.”

Binato siya ni Mara ng maliit na unan.

Makalipas ang ilang taon, may isang framed picture na nakasabit sa sala ng bahay nila.

Hindi wedding photo.

Hindi graduation.

Hindi larawan ng penthouse.

Isang simpleng litrato lamang iyon.

Si Mara, nakaupo sa sahig at tumatawa.

Si Rafael sa tabi niya.

At sa gitna nila, ang maliit na si Elena na may pintura sa magkabilang pisngi matapos sirain ang artwork na halos dalawang oras ginawa ng kanyang ina.

Sa ilalim ng frame ay may maliit na sulat-kamay.

Hindi galing kay Rafael.

Hindi rin kay Mara.

Kinopya nila iyon mula sa sketchbook ni Elena Mendoza Villanueva, ang lolang hindi kailanman nakilala ng batang Elena ngunit naging bahagi pa rin ng tahanan nila.

Huwag mong gawing waiting room ang buong buhay mo.

Isang gabi, habang natutulog na ang anak nila, lumabas sina Mara at Rafael sa balcony.

Hindi na sila nakatira sa Aurelia Residences.

Ibinenta ni Rafael ang penthouse isang taon matapos silang ikasal.

“Bakit mo ibinenta?” tanong ni Mara noon.

“Maraming multo.”

“Walang multo roon.”

“Exactly. Kaya boring.”

Ang totoo, alam ni Mara kung bakit.

Ayaw ni Rafael na ang lugar kung saan nagsimula ang kuwento nila ang maging lugar kung saan kailangan nilang manatili habambuhay.

May mga lugar na simula lamang.

Hindi destinasyon.

Ngayong gabi, tahimik ang Metro Manila sa malayo.

May kaunting ulan.

Walang bagyo.

Inabot ni Rafael ang isang tasa ng tsokolate sa asawa.

“May naalala ako.”

“Ano?”

“Unang gabi natin.”

Napapikit si Mara.

“Huwag.”

“Hindi ko pa sinasabi.”

“Alam ko na.”

“Yung siyam—”

“Rafael.”

Tumawa siya.

“Fine.”

Sandaling katahimikan.

Pagkatapos ay sinabi ni Mara:

“Alam mo kung ano talaga ang pinaka-naaalala ko?”

“Ano?”

“Yung umaga.”

Nawala nang kaunti ang ngiti nito.

“Dugo?”

“Hindi.”

“Ano?”

“Yung mukha mo.”

“Bakit?”

“Akala mo katapusan na ng mundo.”

Napabuntong-hininga si Rafael.

“Takot ako.”

“Alam ko.”

“At nagsinungaling ka. Sabi mo okay ka.”

“Okay naman ako.”

“Umiiyak ka.”

“Emotional lang.”

“May dugo sa kama.”

“Rafael, ilang taon na iyon.”

“Traumatized pa rin ako.”

Natawa si Mara.

Pagkatapos ay isinandal niya ang ulo sa balikat nito.

“Akala ko noon iyon ang pinakamalaking bagay na mangyayari sa buhay ko.”

“Hindi pala?”

Umiling siya.

“Hindi.”

Sa loob ng bahay, narinig nilang umiyak si Elena.

Sabay silang napalingon.

“Your turn,” sabi ni Mara.

“Bakit ako?”

“Dahil ako kagabi.”

“Hindi totoo.”

“May CCTV tayo.”

“Grabe ka.”

Tumayo si Rafael.

Bago pumasok, bumalik siya at hinalikan sa noo ang asawa.

“Bukas?”

Ngumiti si Mara.

“Bukas.”

Pumasok siya.

Naiwan si Mara sa balcony nang ilang sandali.

Pinagmasdan niya ang mga ilaw ng lungsod.

Noong dalawampu’t pitong taong gulang siya, akala niya ang pinakamalaking takot niya ay ang paggawa ng isang bagay na hindi niya pa nagagawa.

Mali pala.

Ang tunay na nakakatakot ay ang magkaroon ng isang bagay na ayaw mo nang mawala.

Isang tao.

Isang tahanan.

Isang maliit na batang minsan ay gumigising alas-tres ng umaga dahil gusto nitong malaman kung natutulog din ba ang mga isda.

Walang garantiya ang alinman doon.

At marahil iyon ang punto.

Hindi mo kailangang malaman kung hanggang kailan bago mo mahalin ang mayroon ka ngayon.

Mula sa loob ng bahay ay narinig niya ang boses ni Rafael.

“Mara!”

“Ano?”

“Gising na siya!”

“Eh di patulugin mo!”

“Hinahanap ka!”

“Sinungaling!”

Sumunod ang maliit na boses ni Elena.

“Mommy!”

Napatawa si Mara.

“Okay, hindi pala.”

Tumayo siya at pumasok.

Sa hallway, naghihintay si Rafael habang karga ang anak nilang antok na antok, magulo ang buhok at yakap ang paboritong stuffed rabbit.

Iniabot nito ang isang kamay kay Mara.

Hinawakan niya iyon.

Walang dramatic music.

Walang bagyo.

Walang misteryong kailangang lutasin.

Tatlong taong nakatayo lamang sa madilim na hallway ng isang ordinaryong bahay habang alas-dos ng madaling-araw.

At sa kakaibang paraan…

iyon ang pinakamasayang eksenang naranasan ni Mara sa buong buhay niya.

Dahil sa wakas, hindi na siya naghihintay na magsimula ang buhay niya.

Naroon na siya.

Nabubuhay.

At bukas—

kung dumating ang bukas—

pipiliin niya ulit iyon.